Door Arnold Bakker (hoogleraar Organisatiepsychologie), Daantje Derks (hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie) en Luisa Solms (postdoctoraal onderzoeker, Arbeids- en Organisatiepsychologie) — Erasmus Universiteit Rotterdam

De zorg is een bijzonder stressvol beroep, en oplossingen om het welzijn van zorgprofessionals te verbeteren zijn hard nodig. Vaak worden dergelijke oplossingen op individueel niveau gezocht, gericht op manieren om de stressbestendigheid of copingvaardigheden van het individu te "verbeteren". Hoewel deze interventies nuttig zijn, volstaat hun beperkte focus niet altijd om een gezonde, gelukkige en duurzaam inzetbare beroepsbevolking te creëren.

In sterk onderling afhankelijke werkomgevingen zoals de zorg schieten individueel gerichte oplossingen tekort om de complexe realiteit van teamwerk aan te pakken.

Neem Susan, bijvoorbeeld. Susan is een verpleegkundig manager die in een grote ziekenhuisorganisatie werkt en daarnaast moeder is van twee jonge kinderen. Geconfronteerd met hoge werk- en gezinseisen neemt Susan vaak werk mee naar huis, wat haar hersteltijd verstoort en haar werk-privébalans belemmert. Om met deze uitdagingen om te gaan, nam ze deel aan een coachingsprogramma om te leren grenzen te trekken tussen haar werk en privéleven. Hoewel dit nuttig was, besefte ze al snel dat het in de praktijk handhaven van grenzen lastig kan zijn in een teamomgeving. Idealiter zou Susan bijvoorbeeld op tijd het ziekenhuis verlaten om de grenzen tussen werk en privé te bewaren. Maar deze beslissing zou ook betekenen dat haar collega's meer werk krijgen, wat niet ideaal is in teams waar iedereen van elkaar afhankelijk is.

Dit voorbeeld illustreert dat individuele interventies weliswaar waardevol zijn, maar mogelijk niet voldoende de complexiteit van teamwerk aanpakken. In plaats daarvan stellen we een verschuiving voor naar interventies op teamniveau—een aanpak die centraal staat in ons onderzoek binnen het door de EU gefinancierde project. We onderzoeken specifiek hoe teams gezamenlijk hun welzijn kunnen verbeteren door proactief, teamgericht gedrag.

Onze innovatieve aanpak

Ons onderzoek draait om het concept van job crafting op teamniveau, waarbij teamleden actief hun rollen vormgeven en elkaar ondersteunen. In plaats van te verwachten dat Susan haar werklast alleen beheert, zouden teamleden bijvoorbeeld kunnen bijspringen op dagen dat zij eerder weg moet, en taken herverdelen op een manier die zowel haar als het welzijn van het team ondersteunt. Hoewel eerder vertrekken zou betekenen dat haar collega's meer werk op zich nemen, is het doel van onze oplossing een meer evenwichtige taakverdeling binnen het team te bevorderen. In plaats van extra druk voor één individu te creëren, ondersteunt het team elkaar gezamenlijk, zodat de werklast voor iedereen beheersbaar blijft. Door proactief in te springen om elkaar te helpen, kunnen teamleden stress verminderen en burn-out voorkomen, wat een gezondere werkomgeving bevordert.

Methodologie en tijdlijn

Om te onderzoeken hoe teamgericht job crafting het welzijn kan verbeteren, voeren we een dagboekstudie uit onder verpleegkundigen. Deze studie legt dagelijks prosociaal gedrag vast, met specifieke aandacht voor kleine, alledaagse steunmomenten tussen collega's. Door te volgen hoe dit gedrag zowel het individuele als het teamwelzijn beïnvloedt, willen we inzicht krijgen in hoe teams kunnen samenwerken om gezamenlijk een ondersteunende werkomgeving te bevorderen.

Ons onderzoeksteam bestaat uit onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam, die nauw samenwerken met collega's van Amsterdam UMC en het Rigshospitalet in Kopenhagen, Denemarken. Deze internationale samenwerking is cruciaal voor het succes van de studie en stelt ons in staat gegevens te verzamelen van meerdere zorgorganisaties en in verschillende landen.

De studie bevindt zich momenteel in de voorbereidingsfase voor gegevensverzameling, waarbij de werving van verpleegkundigen in partnerorganisaties binnenkort van start gaat. We willen de gegevens in de zomer verzamelen, met plannen om de eerste bevindingen van deze studie in het najaar van dit jaar te delen.

Verwachte uitkomsten

We verwachten dat ons onderzoek zal leiden tot meetbare verbeteringen in het welzijn op zowel individueel als teamniveau, wat de basis legt voor een schaalbare interventie op teamniveau. Ons uiteindelijke doel is gezondere, veerkrachtigere teams in de zorgsector te bevorderen, in lijn met de missie van KEEPCARING om de veerkracht en het welzijn van zorgprofessionals te bevorderen.